GENDER – ZROZUMIEĆ

by romskey

Na trzy byty otaczającego świata nie potrafię zdenerwować się: na bardzo małe dzieci, na kataklizmy (siły natury) i zwierzęta. Jest to moja odpowiedź na powszechnie znaną prośbę „Panie, daj mi siłę, abym zmienił to, co zmienić mogę, daj mi cierpliwość, abym zniósł to czego zmienić nie mogę…itd”. W zmianę pozostałych wierzę, bo gdziekolwiek tkwi choć ziarno inteligencji zmiana jest możliwa. Być może jestem niereformowalnym wierzącym w reformowalność.

Nierzadko importujemy pojęcia wprowadzające chaos w zbiorowej świadomości. Powodem importu jest brak odpowiedników na rodzimym rynku i tak stało się m.in. z linkiem, eventem, asertywnością czy gender. Neologizmy zapożyczone z obcych języków i przeniesione do polszczyzny w dosłownym brzmieniu stają się nierzadko twardym orzechem do zgryzienia dla „szukających sensu”. Import brzmienia zwykle nie idzie w parze z importem znaczenia, dlatego niekiedy potrzeba lat, by brzmienie i znaczenie stały się jednością, choć i to nie zawsze.

GENDER – płeć kulturowa.
Ktokolwiek zainteresował się definicją płci odkrył, że podział „kobieta/mężczyzna” jest dalece uproszczony. Płeć genitalna, hormonalna, somatyczna, psychiczna, społeczna i kilka innych mogą poważnie utrudnić identyfikację płciową człowieka. Na dobrą sprawę, biorąc pod uwagę wszystkie te uwarunkowania, znalezienie na globie 100% mężczyzny lub 100% kobiety byłoby niemożliwe. Stosunkowo niedawno – bo w latach 70-80-tych – zwrócono uwagę na kolejną „płeć” a dokładnie płeć kulturową. Chcąc odpowiedzieć na pytanie czym jest, najprościej użyć obrazowego przykładu: w kulturze żydowskiej honorem mężczyzny było zapewnienie rodzinie środków utrzymania, a rolą kobiety było zajmowanie się domem i dziećmi. Gdyby mężczyzna zajął się czynnościami przypisanymi kobiecie to jego płeć kulturową należałoby określić jako żeńską i podobnie płeć kulturową pracującej poza domem kobiety należałoby sklasyfikować jako męską. Oczywiście płeć kulturowa dotyczy również społecznych oczekiwań względem kobiet i mężczyzn czy obszarów utożsamianych z nimi emocji. W oparciu o tego rodzaju przesłanki zrodziła się definicja „gender” czyli definicja płci kulturowej. Dlaczego „gender”? Otóż w języku angielskim słowo sex – oprócz aktu seksualnego oznacza również płeć choć zasadniczo genitalną. Chcąc uniknąć tego skojarzenia wykorzystano inne angielskie słowo, które również oznacza płeć – a więc „gender” posiadające łacińską etymologię „genus – cecha/rodzaj”.

STUDIA NAD GENDER (gender study)
Badania nad płcią kulturową są niewątpliwie ciekawe. W jaki sposób powstają wzorce ról płci, kto je tworzy, jak dalece wpływają na osobowość jednostek i społeczeństw, jak wyglądają różnice między kulturami, narodami obecnie i w historii? – to tylko kilka pytań, które można zadać. Studia gender przyczyniły się m.in. zwiększeniu zainteresowania osobami znajdującymi się dotychczas na marginesie publicznej uwagi – homoseksualnymi czy transseksualnymi. Australijska rządowa Komisja Praw Człowieka i Równych Szans wysunęła dwa lata temu postulat możliwości zamieszczania w dokumentach trzeciej płci czyli „interpłci” z myślą o osobach, które nie identyfikują się zarówno z kobietami jak i mężczyznami czyli tożsamością płciową przypisaną im np. w metrykach. Można byłoby tu wspomnieć o dzieciach, których rodzicie nie zawsze decydują się na chirurgiczną pomoc w ustaleniu konkretnej płci, o wielu gwiazdach estrady czy osobach, u których polityka hormonalna organizmu „godzi” w kulturowe normy i stereotypy. Gender study dotyczyły jednak głównie podstawowego podziału na role męskie i żeńskie, ujawniając wiele przypadków niefortunnej ingerencji kultury w rozwój jednostek np. dostęp do zawodów, funkcji publicznych, różnic płac, czasu pracy, itd.

GENDER MAINSTREAMING
W oparciu m.in. o wyniki badań nad gender, zrodziła się polityczna idea na rzecz równego traktowania kobiet i mężczyzn. Wg Rady Europy: „Gender mainstreaming polega na (re)organizacji, poprawie, rozwoju i ewaluacji procesów decyzyjnych po to, aby umożliwić osobom obojga płci biorącym udział w życiu politycznym równoważne spojrzenie na kobiety i mężczyzn we wszystkich dziedzinach i na wszystkich płaszczyznach.”. Strategia gender mainstreaming stała się wiążąca dla państw starej UE w 1999 (Traktat Amsterdamski) i jest również oficjalną strategią ONZ. Proces wdrażania niósł oczywiście domyślne komplikacje, dlatego w części krajów ogłoszono referenda a nowym krajom członkowskim z Europy Środkowo-Wschodniej postanowiono dać nieco więcej czasu.

EDUKACJA GENDEROWA
Edukacja szkolna na temat równouprawnienia jest przedmiotem burzliwych sporów. Głównym przeciwnikiem jest kościół oraz polityczne środowiska konserwatywne, realizujące od lat własne ambicje związane z kształtowaniem świadomości małoletnich w sferze ról płci. Jak nietrudno domyślić się, granice rozsądku mogą być minięte po obu stronach, choć głównie z powodu braku rozumienia czym jest nauka a czym propaganda. Być może edukację na temat gender, należałoby rozpocząć od usystematyzowania samego słowa „gender”?

gdr

Reklamy